Hoofdlijnen

In dit onderdeel gaan we in op het begrotingsresultaat, de actuele financiële positie 2027-2030 (op hoofdlijnen), de Vrije Algemene Reserve (VAR), gemeentelijke lastendruk, enkele belangrijke financiële ontwikkelingen en de financiële uitgangspunten. 
Hierna volgen de raadsvoorstellen en vaststelling van de begroting 2027. En tot slot de meerjarenbegroting 2028-2030. Op basis van deze hoofdlijnen kunt u zich een goed beeld vormen van de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen.

Begrotingsresultaat
De begroting 2027 is structureel sluitend. Onze structurele lasten zijn in 2027 lager dan onze structurele baten. Dat geldt echter niet voor de jaren daarna. Vanaf 2028 hebben we te maken met een negatief structureel beeld. Daar komt bij dat de budgetten sociaal domein onder druk staan en we vanaf 2027 te maken gaan krijgen met een gewijzigde bekostiging van Oekraïense ontheemden en de gemeentelijke asielopvang. Tegelijkertijd gaan we aan de slag met enkele structurele ambities die nu nog niet in ons meerjarenbeeld zijn verwerkt. We willen komen tot multifunctionele accommodaties in Gasselte en Gieten. Daarnaast moeten we zorgen dat de brandweerkazerne Rolde aan de eisen voldoet.
Voor de jaren vanaf 2028 ligt er een uitdaging om de begroting in die jaren ook sluitend te krijgen. We vinden het belangrijk om een financieel gezonde gemeente te blijven. We zien dat het maken van keuzes noodzakelijk is. We gaan tijdig starten met het verkennen van ombuigingsmogelijkheden. Daarbij nemen we, als dat nodig blijkt, een verhoging van de belastingdruk als optie mee. 

Actuele financiële positie 2027-2030
Hieronder is het resultaat van de actuele meerjarenbegroting weergegeven. Het overzicht geeft inzicht in het structurele verloop van de begroting en de incidentele mutaties. Voor een toelichting op de verschillende onderdelen verwijzen wij naar: ‘Meerjarenbegroting 2027-2030’. Het totaal van de incidentele ambities wordt onttrokken aan de VAR. 

Incidenteel nieuw beleid
De voorstellen zoals in deze begroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-2030 zijn opgenomen leiden tot een totaal aan onttrekking aan de VAR van €  6,6  miljoen. 

We komen uit op een verwachte stand van de VAR  op 31 december 2030 van afgerond  € 3 miljoen. Deze schatting houdt rekening met de cumulatieve incidentele mutaties en niet met de structurele begrotingsresultaten. De meicirculaire 2026 leidt voor ons tot een incidenteel voordeel van € 1,7 miljoen in 2026. We verwerken dit voordeel in de najaarsnota 2026. Het resultaat van de najaarsnota verwerken na vaststelling met de VAR. In het verloop van de VAR is het voordeel van de meicirculaire 2026 nog niet verwerkt. Als we dat wel doen dan worden de standen van de VAR € 1,7 miljoen hoger.
We blijven boven het overeengekomen minimum van € 3,0 miljoen.

VAR in relatie tot de WAR
In de meest recente actuele nota weerstandsvermogen en risicobeheersing, vastgesteld in het 1e kwartaal 2023, is het doel en vereiste van de algemene reserve (WAR) in relatie tot de weerstandscapaciteit inzichtelijk gemaakt. De verwachte stand van de WAR is per eind 2027 € 5,7 miljoen conform de vastgestelde financiële uitgangspunten. 

Hieronder is de prognose van het verloop van de VAR weergegeven:

OZB
De onroerendezaakbelasting (OZB) stijgt in 2027 met het inflatiepercentage. De inflatiecorrectie is bedoeld om de inkomsten en uitgaven op hetzelfde niveau te houden. Voor 2027 is dit 2,1%.

Rioolrecht
De kosten voor investeringen en onderhoud aan het riool stijgen in 2027 met 8%. Het tarief voor de rioolheffing is afhankelijk van de WOZ-waarde. Rekening houdend met de geraamde kosten rioolheffing 2027 en de gemiddelde waardestijging van woningen (8%) en niet-woningen (2%) stijgen de tarieven met 4,5%. Als uitgangspunt voor de bepaling van het tarief voor de rioolheffing geldt 100% kostendekkendheid.

Afvalstoffenheffing
Als uitgangspunt voor de bepaling van het tarief voor de afvalstoffenheffing geldt 100% kostendekkendheid. De kosten van de gemeentereiniging worden voor 2027 geraamd op € 3.341.000. Ten opzichte van 2026 zijn de kosten gestegen. Dit heeft een stijging van de tarieven met 11% tot gevolg. De belangrijkste oorzaken zijn hogere stortkosten, grotendeels veroorzaakt door hogere rijksheffingen hierop, en lagere inkomsten op de gescheiden inzameling van afval, voor een groot deel veroorzaakt door de vervuiling van het ingezamelde PMD (plastic metaal drankenkartons).

Hieronder zijn de belangrijkste ontwikkelingen weergegeven die (mogelijk) een grote impact hebben op de financiële positie van onze gemeente. 

Ontwikkelingen Gemeentefonds
De raming voor de algemene uitkering volgt de meicirculaire 2026. Het algemene beeld is iets positiever dan een jaar geleden, maar de accressen zijn (nog steeds) niet voldoende om de prijsontwikkeling en onze nieuwe ambities uit te kunnen voeren. Ombuigingen zijn daarmee noodzakelijk. 

Prijsontwikkeling
Voor de doorberekening van de prijsontwikkeling zijn de inflatiepercentages uit de meicirculaire 2026 gebruikt conform onze financiële uitgangspunten. Voor 2027 is dat 4,2 % voor de salarissen en 2,1 % voor de overige onderdelen.

Financiële uitgangspunten.
Hieronder treft u de (geactualiseerde) financiële uitgangspunten op basis waarvan de begroting is vastgesteld:

1. We streven naar een structureel sluitende begroting voor het jaar 2027. Hierbij worden structurele lasten structureel geraamd en gedekt.
2. We baseren de begroting op de laatst gepubliceerde meicirculaire en zorgen voor een realistische raming van de algemene uitkering waarbij structurele ruimte wordt gecreëerd voor het opvangen van onverwachte gebeurtenissen. Het weerstandsvermogen moet voldoende zijn om de onzekerheden en risico’s op te vangen.
3. Het Weerstandsdeel Algemene Reserve (WAR) behoudt een ondergrens van € 5,7 mln. De Vrije Algemene Reserve (VAR) behoudt een ondergrens van € 3,0 mln.
4. We willen rijksregelingen uitvoeren met rijksmiddelen, zonder ‘plus’. Dit passen we ook toe bij Jeugdzorg.
5. Tijdens het proces van het opstellen van de begroting komen we tot een integrale afweging of een aanvullende bezuinigingstaakstelling noodzakelijk is.
6. De (eventuele) taakstellende bezuinigingen in het eerstvolgende begrotingsjaar worden concreet ingevuld.
7. Bij het niet (kunnen) realiseren van een bezuinigingstaakstelling op een taakveld binnen een pijler dient bij voorkeur primair binnen dezelfde pijler een alternatief te worden gevonden. Indien dit niet mogelijk is dan dient een alternatief te worden gevonden door integrale afweging binnen alle pijlers (procesafspraak).
8. Bij het opvoeren van nieuw beleid / nieuwe wensen dient dekking te worden aangegeven voor hetzelfde begrotingsjaar. Of er dient aangegeven te worden welk oud beleid plaats maakt voor het nieuwe.
9. De toevoegingen in de algemene uitkering uit het gemeentefonds die we van de rijksoverheid ontvangen voor specifieke beleidsvelden / intensiveringen (de zogenaamde taakmutaties) worden in principe niet omgezet in stelposten voor de bedoelde beleidsterreinen/intensiveringen.
10. Inkomstenontwikkeling: er wordt uitgegaan van een verhoging van de tarieven (niet zijnde belastingen) met het geldende prijsindexcijfer voor overheidsconsumptie, netto materieel (inflatiecorrectie) uit de meest recente circulaire. Uitzonderingen hierop zijn de tariefsverhogingen die onderdeel zijn van het bezuinigingstraject. Voor de kostenontwikkeling wordt uitgegaan van datzelfde prijsindexcijfer met uitzondering van de loonontwikkeling. Daarvoor wordt het prijsindexcijfer voor loonvoet sector overheid gebruikt zoals dat bekend is op het moment van opstellen van de (werk)begroting.
11. De onroerende zaakbelastingen, de forensenbelasting, de toeristenbelasting, het rioolrecht en de afvalstoffenheffing volgen niet de systematiek onder punt 8 genoemd. Waarbij voor rioolrecht en afvalstoffenheffing een kostendekkend tarief wordt gehanteerd en het college voor de belastingen een afzonderlijk voorstel doet.
12. Incidentele budgetten (vanuit de algemene middelen) mogen slechts één keer worden doorgeschoven naar een volgend jaar.

Aan uw raad wordt voorgesteld:

1.  De beleidsbegroting 2027 vast te stellen.
2 . De inhoud van de onderdelen ‘Actuele financiële positie 2027-2030', ‘VAR’, ‘Gemeentelijke lastendruk’ uit ‘Ontwikkelingen en financiële uitgangspunten", voor kennisgeving aan te nemen.
3.  Van de financiële begroting en de meerjarenbegroting 2027-2030 de jaarschijf 2027 inclusief ombuigingen vast stellen en de overige jaarschijven voor kennisgeving aan te nemen.
4.  De ‘Bij 1e begrotingswijziging 2027 beschikbaar te stellen budgetten’ vast te stellen.
5.  In te stemmen met de voorgestelde resultaatbestemming. Het betreft toevoegingen van per saldo  € 1.980.000 aan de diverse reserves ten laste en ten gunste van de exploitatie.

11 november 2026

College van burgemeester en wethouders gemeente Aa en Hunze

de secretaris,                                                             de burgemeester,              

de heer R.L.H. Schoonderbeek                       de heer A.W. Hiemstra

De raad der gemeente Aa en Hunze;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van de gemeente Aa en Hunze;

Besluit:

1.  De beleidsbegroting 2027 vast te stellen.
2 . De inhoud van de onderdelen ‘Actuele financiële positie 2027-2030', ‘VAR’ en ‘Gemeentelijke lastendruk’ uit ‘Ontwikkelingen en financiële uitgangspunten’ voor kennisgeving aan te nemen.
3.  Van de financiële begroting en de meerjarenbegroting 2027-2030 de jaarschijf 2027 inclusief ombuigingen vast stellen en de overige jaarschijven voor kennisgeving aan te nemen.
4.  De ‘Bij 1e begrotingswijziging 2027 beschikbaar te stellen budgetten’ vast te stellen.
5.  In te stemmen met de voorgestelde resultaatbestemming. Het betreft een toevoeging  van per saldo € 1.980.000 aan de diverse reserves ten laste en ten gunste van de exploitatie.

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Aa en Hunze in de openbare vergadering van 11 november 2026.

de plv. griffier,                                                                       de voorzitter,

Dhr. H. Flokstra                                                                   de heer A.W. Hiemstra

De begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 zijn opgesteld op basis van het  collegeprogramma en de door de raad vastgestelde beleidsmatige en financiële uitgangspunten en actuele ontwikkelingen.

Begroting 2027
De begroting 2027 sluit structureel. Voor het jaar 2027 is er een overschot van afgerond € 29.000.

We onttrekken in 2027 een bedrag aan de VAR van afgerond € 3,3 miljoen ter dekking van de incidentele ambities.

Meerjarig
De meerjarenbegroting heeft in 2030 een structureel saldo van € 1.095.000 negatief. Incidenteel wordt in de jaren 2028 t/m 2030 in totaal een beslag op de VAR gelegd van  € 3,4 miljoen.

Bij dit onderdeel zijn de structurele lasten van de ambities opgenomen die voortvloeien het collegeprogramma en de actuele ontwikkelingen.

Toelichting nieuwe ambities structureel

Ad 1 Brandweerkazerne Rolde
De brandweerkazerne Rolde voldoet niet (meer) aan de eisen. De veiligheidsregio stelt nu een programma van eisen op waaraan een brandweerkazerne moet voldoen. Afhankelijk hiervan zullen de noodzakelijk maatregelen worden genomen. Omdat niet duidelijk is wat deze zijn en wat deze gaan kosten is deze post pm opgenomen voor het jaar 2028.

Ad 2 Schuldhulpverlening
Vanuit het budget Schuldhulpverlening wordt voornamelijk de uitvoering van de wettelijke taken van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) betaald. De Gemeentelijke Krediet Bank (GKB) voert dit voor Aa en Hunze uit. De kosten voor de GKB zijn de afgelopen jaren toegenomen. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door autonome ontwikkelingen, zoals prijsstijgingen en cao-verhogingen. Anderzijds is er sprake van een toename in het aantal inwoners dat gebruik maakt van de dienstverlening van de GKB. Ook spelen wettelijke wijzigingen die in 2023 zijn doorgevoerd een rol. Dit heeft als gevolg dat er bv. meer ingezet moet worden op nazorg wat ook extra kosten met zich meebrengt. Het huidige budget is niet meer toereikend en daarom is het voorstel om structureel € 26.000 toe te voegen aan het budget Schuldhulpverlening.

Ad 3 Brugbediening Grevelingskanaal
Tot en met 2024 werd de brugbediening in het Grevelingkanaal tegen relatief lage kosten uitgevoerd, gecoördineerd door de gemeente Midden-Groningen met inzet van WSW-medewerkers. Vanaf het vaarseizoen 2025 is deze werkwijze vervallen, waardoor een alternatieve en duurdere uitvoering noodzakelijk is gebleken. De extra kosten zijn voor 2025 en 2026 incidenteel opgevangen. We stellen voor om dit voor 2027 nogmaals te doen, zie Incidentele ambities. We verkennen  samen met de betrokken gemeenten hoe we de exploitatie na 2027 inrichten.  Daar zijn extra structurele middelen voor nodig,. Voor 2028 hebben we daarom een pm raming opgenomen. 

Ad 4 Nedersaksenlijn: Financiële bijdrage fysieke realisatie spoor en stations
Naast een bijdrage aan de verkenning voor gebiedsontwikkeling heeft de regio bij het Rijk ook toegezegd dat voor de realisatie van het spoor en de stations een bijdrage zal worden gedaan van € 50 mln (zgn. regiobod). Dit is terug te leiden naar een besluit van de Stuurgroep NSL van 20 september 2024. Op dat moment maakte Aa en Hunze nog geen deel uit van de Stuurgroep. Ook was er op dat moment nog geen afspraak gemaakt over een verdeelsleutel.

De regio heeft bij het Rijk aangeven de toegezegde bijdrage van € 50 mln. tijdens de MIRT-verkenning (periode 2026 t/m 2028) te zullen vinden. Dan is ook duidelijk waar het tracé precies gaat lopen en welke stations er wel of niet komen. Aan de hand daarvan wil de regio bepalen de wat bijdrage van de deelnemende gemeenten moet zijn.

Hoewel de hoogte van de bijdrage in de realisatiekosten nog niet vaststaat, is wel duidelijk dat vanaf 2029 een bijdrage van enige omvang gevraagd zal worden. Op basis van een voorlopige verdeelsleutel realisatiekosten wordt van de gemeenten gevraagd rekening te houden met een bijdrage van maximaal € 350.000 verdeeld over tien jaar. Vanwege de onzekerheid over de hoogte van de bijdrage is voorlopig een pm post opgenomen.

Ad 5 Areaaluitbreiding groen
De gemeente heeft de afgelopen periode, en ook de komende jaren, te maken met een uitbreiding van het areaal aan openbare ruimte als gevolg van gerealiseerde en geplande uitbreidingsplannen. Het gaat hierbij om Gasselternijveen en de uitbreiding bij Nooitgedacht. Deze areaaluitbreiding leidt tot een structurele toename van het te onderhouden groen. De huidige onderhoudsbudgetten zijn vastgesteld op basis van het eerdere, kleinere areaal en sluiten daardoor niet langer volledig aan bij de omvang van de beheeropgave. Om de kwaliteit en veiligheid van de openbare ruimte op het gewenste niveau te kunnen handhaven, is het noodzakelijk de onderhoudsbudgetten hierop aan te passen. Wij stellen daarom voor om de exploitatiebudgetten voor groen te verhogen met € 25.000 in 2027 en in 2028.

Ad 6 Reservering MFA Gasselte
De realisatie van een multifunctionele accommodatie (MFA) in Gasselte is een belangrijk speerpunt binnen het voorzieningenbeleid en de leefbaarheid in de dorpen. De gemeente zet actief in op de totstandkoming van deze voorziening en werkt daarbij nauw samen met het dorp. Uitgangspunt is een toekomstbestendige invulling, waarbij we rekening houden met de wensen en behoeften van inwoners en lokale organisaties in het proces. De MFA moet bijdragen aan het versterken van de sociale samenhang en het aanbod aan maatschappelijke voorzieningen in Gasselte. We verkennen op welke wijze onderwijs, kinderopvang, gymzaal en het dorpshuis binnen een multifunctionele accommodatie een plaats kunnen krijgen. We ontwikkelen diverse scenario’s die leiden tot verschillende investeringsbedragen en daarmee kapitaallasten. De verwachte investeringsbedragen liggen tussen de € 10 en € 15 miljoen; hierbij horen kapitaallasten van € 400.000 tot € 600.000. 

Ad 7 Reservering MFA Gieten
We willen een multifunctionele accommodatie in Gieten realiseren, waar naast cultuur ook andere verenigingen hun activiteiten kunnen organiseren en elkaar kunnen ontmoeten. Onderwijs vormt hier geen onderdeel (meer) van. Er is nu sprake van twee plannen: een MFA en nieuwbouw Nassau. De kosten zijn afhankelijk van de nog te maken keuzes in de uitvoering. In 2024 is al een bedrag beschikbaar gesteld van € 3,2 miljoen voor een gewenste onderwijs- en cultuuraccommodatie. De benodigde aanvullende investeringen zijn afhankelijk van verdere planuitwerking.  Een aanvullende investering van € 1 miljoen betekent € 40.000 aan extra kapitaallasten, een aanvullende investering van € 2 miljoen betekent € 80.000 aan extra kapitaallasten, enz.

Ad 8 Veldverlichting voetbalvelden
Met ingang van het seizoen 2026–2027 wordt in de 2e en 3e klasse van het amateurvoetbal weekendvoetbal ingevoerd, waarbij zaterdag- en zondagverenigingen in één competitie uitkomen. Dit betekent dat traditionele zondagverenigingen vaker op zaterdag zullen spelen, zeker wanneer zij tegen een principiële zaterdagclub uitkomen.

Omdat de zaterdag bij veel verenigingen al intensief wordt benut, leidt dit tot knelpunten in het gebruik van het hoofdveld. De eerste elftallen moeten uitwijken naar de zaterdagavond en zijn verplicht om op een hoofdveld te spelen. Dit vraagt om veldverlichting, die op de meeste hoofdvelden momenteel ontbreekt.

Deze ontwikkeling speelt onder andere bij vv Annen, vv Rolder Boys en vv Gieten. In het geldende harmonisatiebeleid is de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor veldverlichting beperkt tot trainings- en kunstgrasvelden. Bij het opstellen van dit beleid was weekendvoetbal nog niet voorzien, waardoor verlichting van hoofdvelden hierin niet is meegenomen.

De kosten van de investering bedragen € 150.000 met een kapitaallast van € 12.250 (afschrijvingstermijn 15 jaar, rente 1,5%).

Ad 9 Strategische grondaankopen
Om slagvaardig op te kunnen treden bij het aankopen van (strategische) grond met name in het kader van de woningbouwontwikkeling is het wenselijk hiervoor een budget op te nemen. Voor het aankopen van gronden voor een bedrag ad € 2,0 mln is een bedrag ad € 30.000 benodigd ten behoeve van de rentelast.

Ad 10 Verplaatsbare woningen (Raatakkers 3)
Het college heeft de locatie Raatakkers 3 aangewezen als beoogde locatie voor het realiseren van verplaatsbare woningen. Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met woningcorporatie Woonborg en moet leiden tot 32 sociale huurwoningen waarvan 24 verplaatsbaar. Tevens biedt de locatie ruimte voor 1 vrijstaande kavel. Uw raad heeft in de begroting van 2024 incidenteel budget beschikbaar gesteld voor het realiseren van huisvesting statushouders en flexwoningen. Vanuit dit budget zijn voorbereidingskosten betaald. De ontwikkeling van Raatakkers 3 is een investering waarop we gaan afschrijven. Het investeringsbedrag bedraagt 1,3 mln. Dit is inclusief een bedrag ad € 0,1 mln voor het verplaatsen van de ijsbaan. De rentelasten van het geheel ad € 19.500 werken budgettair neutraal uit met de verwachte pachtopbrengst.

Ad 11 Coördinator kunstmatige intelligentie (AI)
Binnen de gemeentelijke organisatie neemt het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) toe. Om dit in goede banen te leiden en te zorgen voor een verantwoorde toepassing die voldoet aan wet- en regelgeving, wordt voorgesteld een AI-coördinator aan te stellen. Hiervoor wordt een bestaande functie uitgebreid met 4 tot 8 uur per week. De kosten bedragen € 20.000.

Ad 12 Facilitair coördinator
De functie van facilitair coördinator heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een waardevolle aanvulling binnen de organisatie. De functie draagt bij aan een goede uitvoering en coördinatie van facilitaire werkzaamheden en ondersteunt de teamleiding bij de aansturing van operationele facilitaire vraagstukken. Hierdoor krijgen onderwerpen zoals huisvesting, arbeidsomstandigheden, aanbestedingen en facilitaire ontwikkelingen de benodigde aandacht. De functie was incidenteel gedekt. We stellen voor om de functie nu structureel in te vullen. De kosten bedragen € 90.000.

Ad 13 Verlagen kwetsbaarheid kritische applicaties
Voor een aantal kritische gemeentelijke applicaties is de kennis en het beheer momenteel bij één medewerker belegd. Hierdoor ontstaan kwetsbaarheden voor de continuïteit van de dienstverlening bij afwezigheid of uitval van deze medewerker. Dit kan gevolgen hebben voor processen binnen het sociaal domein, burgerzaken en de bedrijfsvoering. Om de continuïteit, dienstverlening en informatiebeveiliging beter te waarborgen, wordt voorgesteld de capaciteit voor functioneel beheer structureel uit te breiden met 28 tot 32 uur per week. De kosten bedragen € 80.000.

Ad 14 Bezetting kernteams
We onderzoeken hoe we in de toekomst de kernteams gaan vormgeven. We verwachten in de begroting 2028 met nadere voorstellen te komen. Vooralsnog wordt voor 2028 een pm raming opgenomen.

Ambities uit fmp begroting 2026

Ad 15   Armoedebeleid, preventie, informatiecampagne en samenwerking
In het ‘Armoedebeleid 2024-2028’ is één van de doelen: ‘In 2028 bereiken we significant meer inwoners dan in 2021 met onze voorzieningen’. Op dit moment maken inwoners niet altijd gebruik van mogelijke regelingen. Dit heeft verschillende redenen; onder andere door schaamte, wantrouwen en (on)bekendheid van het aanbod. Dit doel brengt een evenredig percentage kostenstijging met zich mee. Om over 4 jaar een significante groei te realiseren, zal het bereik elk jaar (enigszins) moeten stijgen. Structureel is hiervoor in 2025 € 117.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van extra inzet Impuls, het ‘samen doen team’ en vrijwilligers. De jaren daarna (2026, 2027 en 2028) is er € 17.000 per jaar extra nodig ten opzichte van het vorige jaar.

Ad 16  Uitbreiding Nassaucollege
Op basis van de leerlingenprognoses zal aanvullende nieuwbouw moeten worden gepleegd op de locatie NassauVincent. Dit maakt onderdeel uit van de actualisatie van het IHP (Integraal Huisvesting Plan). Geschatte nieuwbouwkosten € 4,05 mln. Dit geeft dit een kapitaallast van € 162.000 per jaar (afschrijvingstermijn 40 jaar, rente 1,5%).

Ad 17  Huisvesting de Dobbe Gasselte
Afhankelijk van de uitkomst van het onderzoek uit 2025 en vaststelling van het nieuwe Integraal Huisvestings Plan (IHP) in 2025 wordt in 2026 uitvoering gegeven aan ontwerp en realisatie van toekomstgerichte huisvesting in Gasselte. Het geactualiseerde IHP gaat uit van nieuwbouwkosten ad € 3,3 mln. De kapitaallast hiervan is € 132.000 (afschrijvingstermijn 40 jaar, rente 1,5%).

Ad 18  Huisvesting OBS Jan Thies Rolde
Vanwege de staat van het gebouw is renovatie/nieuwbouw gewenst. De planning gaat uit van 2029. De geschatte nieuwbouwkosten bedragen € 5,75 mln. De bijbehorende kapitaallast is € 230.000 (afschrijvingstermijn 40 jaar, rente 1,5%).

Ad 19/20  Herinrichting Brink en Stationsstraat Noord Gieten
Uit het in het verleden door uw raad vastgestelde Uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie Centrum Gieten 2018-2022 zijn nog een tweetal maatregelen/projecten nog niet uitgevoerd. Vanuit de Economische Agenda Nij Begun, het masterplan voor Gieten en de Regiodeal Noord-Drenthe verwachten we Rijksmiddelen te kunnen inzetten als cofinanciering voor het uitvoeren van maatregelen.
In 2027 wordt nader uitgewerkt hoe het masterplan verder kan worden geconcretiseerd naar projecten om in aanmerking te komen voor co-financiering. 

Ad 21  Uitvoeringsprogramma mobiliteitsplan verkeer en vervoer
Het uitvoeringsprogramma van ons mobiliteitsplan omvat concrete maatregelen om de gestelde mobiliteitsdoelen in de periode 2024-2028 te realiseren. Het mobiliteitsplan is eerder door uw raad vastgesteld.  
We kunnen aanspraak maken op de derde tranche van de Subsidie Investeringsimpuls Verkeersveiligheid van de Rijksoverheid. Hoewel de voorwaarden voor deze tranche nog niet definitief zijn, verwachten we voor een groot deel van de maatregelen een subsidie van 50% te ontvangen. Het gaat om een jaarlijks investeringsbedrag van € 1.500.000 met een netto investeringsbedrag van € 750.000. 
De jaarlijkse kapitaallasten, gecorrigeerd voor de 50% subsidie, bedragen € 30.000. Dit is gebaseerd op een afschrijvingstermijn van 40 jaar en een rente van 1,5%. Een financiële actualisatie volgt zodra de maatregelen zijn uitgewerkt.

Ad 22   Klimaatadaptieve inrichtingsplannen
Eerder is door uw raad de lokale adaptatie strategie vastgesteld. Om deze strategie uit te voeren is er budget nodig voor het deel dat niet uit het rioolfonds kan worden gefinancierd.
Voor de periode 2025-2027 gaat het om een totaalbedrag van € 1.656.000. Na aftrek van een rijkssubsidie van 25% blijft er voor de gemeente een bedrag van € 1.242.000 over. Verspreid over drie jaar betekent dit een jaarlijks gemeentelijk investeringsbedrag van € 414.000, met kapitaallasten van € 16.560 per jaar (afschrijving over 40 jaar, rente van 1,5%)

Bij dit onderdeel zijn de incidentele lasten  van de ambities opgenomen die voortvloeien het collegeprogramma en de actuele ontwikkelingen.

Toelichting ambities incidenteel

Ad 1 Steunpunt Femicide
De gemeenten Aa en Hunze, Assen, Noordenveld en Tynaarlo starten samen met de provincie Drenthe een regionaal steunpunt voor huiselijk geweld en (dreigend) femicide. Dit steunpunt biedt laagdrempelige ondersteuning en snelle doorgeleiding voor slachtoffers, plegers en professionals. Doel is het voorkomen van escalatie, het vergroten van veiligheid en het beperken van maatschappelijke kosten door vroegsignalering en snelle interventie. Regionale samenwerking bundelt expertise en capaciteit en versterkt de effectiviteit van de aanpak. De provincie financiert 50% in de periode 2026–2028, onder voorwaarde van een gelijke gemeentelijke bijdrage. Samenwerking versterkt de effectiviteit en preventie. Voor 2027 en 2028 wordt hiervoor een incidenteel bedrag van € 11.000 opgenomen.

Ad 2 Kinderraad (ambtelijke ondersteuning)
De gemeenteraad heeft besloten om vanaf schooljaar 2026/2027 een kinderraad in te stellen, met daaruit voortvloeiend een kinderburgemeester en loco-kinderburgemeester. Scholen worden nadrukkelijk betrokken bij het opzetten van de kinderraad. Hiermee krijgt de stem van kinderen een plek in de lokale democratie en kunnen zij meedenken over thema’s die hun dagelijks leven raken. Voor de jaren 2027 t/m 2029 wordt jaarlijks een incidenteel een bedrag opgenomen van € 20.000.

Ad 3 Programma maatschappelijke weerbaarheid
Gemeenten hebben een structurele regierol bij het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid in de samenleving. De opgave omvat onder meer crisis- en risicocommunicatie, zelfredzaamheid, samenredzaamheid (waaronder noodsteunpunten) en de continuïteit van de gemeentelijke organisatie.
We kiezen voor het programma een doorlooptijd van twee jaar (2027 en 2028). Vanaf 2029 wordt gestreefd naar een afbouw van de tijdelijke programmaorganisatie en een geleidelijke inbedding van de werkzaamheden binnen de reguliere organisatie. De eerste periode ligt de focus op de bedrijfscontinuïteit, de doorleefsessies en het in beeld brengen van de locaties voor noodsteunpunten. Voor de andere onderdelen sluiten we aan bij het ontwikkeltempo van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). Voor de dekking doen we een beroep op de vereveningsreserve rijkstaken. Het gaat voor 2027 om een incidenteel bedrag van € 390.000 en in 2028 om een bedrag van € 360.000.

Ad 4 Continuering inzet participatieadviseur
Het afgelopen jaar zijn met de inzet van de participatieadviseur de eerste stappen gezet om participatie steeds meer te borgen en onderdeel te laten zijn van het dagelijkse werk. Ook het komende jaar gaat de participatieadviseur hier verder mee en zal collega's coachen en ondersteunen bij het toepassen van participatie. Er zullen o.a. trainingen worden georganiseerd voor medewerkers en praktische tools (door)ontwikkeld. Het gaat om een incidenteel bedrag van € 110.000.

Ad 5 Monitoring Sociaal domein
Als college willen we een monitorings- en sturingskader ontwikkelen dat ondersteunt bij het maken van onderbouwde keuzes en het realiseren van maatschappelijke resultaten. Met de opbrengst kunnen we meer sturen op de uitvoering, nut en noodzaak. De verdere ontwikkeling van het monitorings- en sturingskader zal zoveel mogelijk aansluiten bij bestaande informatie, instrumenten en ontwikkelingen. Er hoeft niet opnieuw begonnen te worden; de uitdaging ligt vooral in het verbinden van wat al beschikbaar is, zowel op inhoud als in de techniek. Om dit proces verder te brengen binnen het sociaal domein (gemeentelijke organisatie en netwerkpartners) is er behoefte aan een procescoördinator/ ontwikkelaar. Kosten: € 100.000.

Ad 6 Communicatiestrategie ondersteuningsmogelijkheden
We willen inzetten op het vergroten van vindbaarheid en bekendheid van ondersteuningsmogelijkheden die betrekking hebben op bestaanszekerheid en zorg. We willen een opdracht uitzetten voor het ontwikkelen en voeren van een gerichte communicatiestrategie, waarbij we verschillende middelen en vormen verkennen, zoals de inzet van een kansenkaart, één loket als duidelijke en centrale vindplaats met alle informatie en het betrekken van ervaringsdeskundigen. Het gaat om een incidenteel bedrag van € 100.000. 

Ad 7 Bijdrage Special Olympics
Wij vinden het belangrijk dat iedereen in Drenthe kan meedoen, ook mensen met een verstandelijke beperking. Hoewel er in het verleden ervaring is opgedaan met parasportevenementen, is het aanbod voor deze doelgroep nog beperkt. Samen met de provincie Drenthe, de Drentse gemeenten en SportDrenthe zetten wij ons in om deze sporters een volwaardig podium te bieden en tegelijkertijd het sport- en beweegbeleid voor aangepaste sport verder te versterken.

Alle Drentse gemeenten en de provincie hebben deze ambitie vastgelegd in een Letter of Intent, waarna Drenthe is aangewezen als gastheer van de Special Olympics Nationale Spelen 2028. Dit grootste landelijke sportevenement voor mensen met een verstandelijke beperking biedt een unieke kans om sport en inclusie verder te stimuleren.

De gemeentelijke bijdrage bedraagt in totaal € 25.000, waarvan € 10.000 in 2027 voor de voorbereiding en regionale kampioenschappen en € 15.000 in 2028 voor de uitvoering. Onze gemeente organiseert daarbij de sporten voetbal, badminton en openwaterzwemmen

Ad 8 Uitvoeringsbudget duurzaamheid
In 2027 wordt onder meer ingezet op de uitvoering van het Warmteprogramma en op de ontzorging van (kwetsbare) inwoners door middel van het Fixteam Drenthe, energiecoaches, het Drents Energieloket en een subsidieadviseur. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan het project ‘Wies met de Patries’ en is gemeente Aa en Hunze ambassadeur van de Steenuil, met als doel het leefgebied van de patrijs en de steenuil te verbeteren. Ook wordt de ontwikkeling van voedselbossen gestimuleerd. Verder wordt gewerkt aan het verduurzamen van de gemeentelijke organisatie, de realisatie van laadinfrastructuur om elektrisch rijden te bevorderen en het verkennen van mogelijkheden voor energiehubs op bedrijventerreinen in samenwerking met ondernemers. Daarnaast wordt ingezet op het vergroten van de bewustwording rondom duurzaamheid en het voldoen aan bestaande en toekomstige wet- en regelgeving. Het gaat om en incidenteel bedrag van € 327.000. We gaan ervan uit dat deze kosten gedekt kunnen worden uit de CDOKE-middelen.

Ad 9 Brugbediening Grevelingskanaal
Voor 2027 wordt een aanvullend incidenteel budget van € 80.000 geraamd. Dit bedrag is bedoeld om de continuïteit van de bediening te borgen in de overgangsfase naar een structureel hoger kostenniveau.
Zoals nader toegelicht bij de ambities structureel, is vanaf 2027 sprake van een blijvende stijging van de kosten. Parallel hieraan wordt samen met betrokken gemeenten gewerkt aan het verkennen van een toekomstbestendige en doelmatige inrichting van de exploitatie van de vaarroute. 

Ad 10. Uitvoeringsbudget economie, recreatie en toerisme
Voor de uitvoering op het gebied van economie, recreatie en toerisme is een incidenteel budget benodigd ad € 40.000. Hiermee wordt o.a. de doorontwikkeling van fiets- en wandelroutes gefaciliteerd. Ook wordt onze deelname aan het samenwerkingsverband Hondsrug Drenthe hiermee gecontinueerd. En wordt dit budget ingezet om de agrarische sector en het MKB te faciliteren bij initiatieven, versterken van onderlinge verbindingen en themabijeenkomsten. Te denken valt aan bijeenkomsten in het kader van week van de ondernemer, ondernemersplatform, deelname aan Drentse onderneming van het jaar, schrijven aan alle ondernemers.

Ad 11 Verkenning toeristische ontwikkeling veengebied
De Veenkoloniën hebben een uniek karakter, gevormd door turfwinning, kanalen en industrie. Het is een rijk cultureel, industrieel en landschappelijk erfgoed met unieke verhalen. We gaan samen met ondernemers uit het gebied een samenhangend toeristisch aanbod creëren dat een positieve bijdrage levert aan de brede welvaart in de Veenkoloniën. In 2026 hebben we een beleefkaart ontwikkeld. In 2027 zetten we in op planvorming en een aanzet tot promotie en ontwikkeling. Hierin zitten de volgende elementen: organiseren brainstormbijeenkomsten met ondernemers, Interactieve kaart van de Veenkoloniën maken, arrangementen en routes ontwikkelen, TV reeks omroep MAX maken en verbinden bestaande en toevoegen van points of interest langs routes. Het gaat om een incidenteel bedrag van € 20.000.

Ad 12 Revitalisering bedrijventerreinen
Voorgestelde plannen willen we de komende jaren tot uitvoering brengen. De uitvoering richt zich op drie speerpunten: samenwerking, uitstraling en veiligheid. Inrit naar het industrieterrein en de bermen langs de Vogelhemweg (N378) zijn eigendom van de provincie. Binnen de kostenraming zijn hiervoor dan ook geen kosten opgenomen. Voor het verbeteren van de uitstraling en veiligheid zijn diverse werkzaamheden meegenomen in de kostenraming. De kosten voor uitvoering bedragen incidenteel € 87.000

Ad 13 Bermbeheer
Tijdens de uitvoering van het in 2025 vastgestelde bermbeheer is gebleken dat een andere werkwijze voor het afvoeren van het bermmaaisel moet worden gekozen om te voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. Dit veroorzaakt een stijging van deze kosten. Het gaat vooralsnog om een incidenteel bedrag van € 100.000. We onderzoeken onze opties voor bermbeheer vanaf 2028.

Ad 14 Aanpassingen sporthal de Boerhoorn
De beschikbare uitloopruimte achter en naast de doelen voldoet onvoldoende aan de veiligheidsbehoefte van sporters tijdens wedstrijden en trainingen. Om het risico op blessures en onveilige situaties te beperken, is het noodzakelijk om stootabsorberende bescherming aan te brengen op de achterliggende en aangrenzende wanden. Voor deze veiligheidsmaatregel is een incidenteel budget van € 15.000 nodig.

Ad 15 Opstellen visie gemeentelijke sportaccommodaties
De gemeentelijke sportaccommodaties (sporthallen Annen, Rolde (Stichting Boerhoorn) en Gieten, sportzaal Gasselternijveen en gymzalen Gieten en Eext) zijn sterk verouderd. De accommodaties zijn gebouwd in de jaren ’70 en ’80. De gemeente staat voor de uitdaging om de komende jaren te vervangen, te verduurzamen of af te stoten.
Er wordt voorgesteld om een onafhankelijk bureau een visie/afwegingskader op te laten stellen voor de verouderde gemeentelijke sportaccommodaties zoals hierboven beschreven.  Het gaat om een bedrag van € 100.000.

Ad 16 Dorpshuis Eexterzandvoort
De besturen dorpshuis en Dorpsbelangen Eexterzandvoort willen het dorpshuis verbouwen zodat het toekomstbestendig wordt. Het gaat hierbij om duurzaamheid, isolatie, gebruik van de zolderverdieping, vernieuwen van de technische installatie, moderniseren van de keuken, het opnieuw indelen van de binnenruimte, realiseren van een bergruimte en een invalidentoilet en renovatie van de toiletten. De verbetering van het dorpshuis komt ten goede aan de leefbaarheid in Eexterzandvoort e.o. Met de bijdrage van de gemeente kan het dorpshuis een subsidie van Leader aanvragen. Het betreft een bijdrage van € 100.000. Het college heeft de intentie uitgesproken om een bijdrage te verstrekken onder voorbehoud van een sluitende begroting van het verbouwproject en besluitvorming raad.

Ad 17 Inzet maatschappelijk vastgoed
De gemeente staat de komende jaren voor een aantal omvangrijke en complexe opgaven op het gebied van maatschappelijk vastgoed. Naast de ontwikkeling van de multifunctionele accommodatie in Gasselte, de multifunctionele accommodatie in Gieten en de uitbreiding van het Dr. Nassau College, vraagt ook de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs om strategische afwegingen en projectmatige sturing. Voor deze vastgoedopgaven is een voorbereidingskrediet nodig. Vanuit dit krediet huren we externe expertise in voor de ontwikkeling en uitvoering van de projecten. In een latere fase kunnen externe en interne personele inzet ten laste komen van projecten.
Daarnaast willen we in 2027 de basis leggen voor een structurele aanpak van maatschappelijk vastgoed. Afgelopen periode is duidelijk geworden dat een kwaliteitsslag nodig is. Een aan te stellen strategisch adviseur maatschappelijk vastgoed kan daarbij de beleidsmatige en projectmatige regie voeren en beleid opstellen, terwijl tegelijkertijd ervaring wordt opgedaan met de benodigde capaciteit, deskundigheid en organisatorische inrichting.
Maatschappelijk vastgoed heeft structureel strategische aandacht nodig heeft. De vraagstukken rondom accommodaties zullen ook na afronding van de huidige projecten blijvend om integrale afwegingen en deskundige begeleiding vragen.

Ad 18 Omgevingsplan Aa en Hunze
Het omgevingsplan is één van de instrumenten van de Omgevingswet. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 jan 2024 beschikt elke gemeente over een omgevingsplan van rechtswege. Dit wordt het tijdelijke deel van het omgevingsplan genoemd. Dit tijdelijke deel bestaat uit twee onderdelen: (1) alle bestaande ruimtelijke plannen (zoals het bestemmingsplan) en (2) de bruidsschat (regels die door het Rijk zijn toegevoegd, waaronder milieunormen).
Iedere gemeente is verplicht om de inhoud van het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar (eigen) regels in het nieuwe permanente deel van het omgevingsplan. Hierbij heeft de gemeente de beleidsruimte om globaler, flexibeler en locatie specifieke regels te stellen. Gedurende de overgangsfase gelden de regels van de bruidsschat, zolang de gemeente nog geen eigen regels heeft gesteld.
De overgang van de veelheid aan plannen en regels naar één permanent, gemeente dekkend omgevingsplan is een enorme opgave die meerdere jaren zal beslaan en die vraagt om een weloverwogen, gestructureerde aanpak. Deze transitie raakt intern verschillende domeinen/disciplines, omdat het instrument omgevingsplan breder is dan het bestemmingsplan.

De kosten voor het opstellen van een Omgevingsplan brengt zowel kosten voor de inhuur van een bureau met zich mee als inzet van personeel. De gemiddelde kosten voor het opstellen van een Omgevingsplan (over vijf jaar) worden geschat op zo’n € 1.000.000.

Het voorstel is om jaarlijks incidenteel middelen te reserveren voor het opstellen van het permanent Omgevingsplan. Dit betreft een inschatting; we weten nog niet wat de daadwerkelijke kosten zullen zijn. Zeker is dat dit wordt aanbesteed, omdat we zelf niet de capaciteit hiervoor hebben. Voor 2027 en 2028 gaat het om een incidenteel bedrag van € 200.000.

Ad 19 Extra dotatie voorziening wegen
Voor de uitvoering van het Wegenbeleidsplan 2027-2031 wordt uitgegaan van kwaliteitsniveau basis (de basisplanning). In deze planning zijn de onderhoudswerkzaamheden evenwichtig over de planperiode verdeeld. Om te voorkomen dat achterstallig onderhoud ontstaat en om het gewenste kwaliteitsniveau van de wegen te behouden, wordt voorgesteld om de voorziening wegen in 2027 en 2028 met jaarlijks € 1,0 miljoen te verhogen. Daarnaast wordt de structurele storting in de voorziening wegen verhoogd met € 468.000 per jaar. Dit bedrag is opgenomen onder het onderdeel 'overige mutaties structureel'

Ad 20 Tijdelijke huisvesting de Dobbe Gasselte (bestaande situatie)
Voor de tijdelijke huisvesting van OBS de Dobbe is tot de realisatie van de nieuwbouw incidenteel geld nodig. Voor 2027 gaat het om een bedrag voor de huur van units van € 70.000.  

Ad 21 Incidentele lasten i.v.m. bouw MFA Gasselte
De bouw van het MFA in Gasselte zal ook incidentele lasten met zich meebrengen. Dat betreft o.a. kosten voor tijdelijke huisvesting van de huidige gebruikers tijdens de bouw. We proberen de bouw zodanig te plannen dat dit zo veel mogelijk wordt voorkomen om de lasten zo laag mogelijk te houden. Omdat we nog niet kunnen inschatten om welk bedrag het gaat nemen we hier voorlopig een pm-post voor op.

Ad 22 Voortzetting programma woningbouw
We streven ernaar om vóór 2032 835 extra woningen te hebben gerealiseerd. Om deze ambitie te bereiken, is net als in 2025 en 2026 in 2027 en 2028 een incidenteel bedrag van € 450.000 per jaar nodig. Dit bedrag kan ten laste van de reserve grondbedrijf worden gebracht en is voornamelijk bedoeld voor personele inzet in de woningbouwopgave, verkenningen en onderzoek. Waar mogelijk worden gemaakte kosten op een later moment ingebracht in een op te stellen grondexploitatie (GREX).

Ad 23 Nedersaksenlijn – Bijdrage
Van de gemeente wordt een bijdrage ad € 32.000 gedurende een periode van 3 jaar verwacht voor de verkenning Gebiedsontwikkeling en als bijdrage in de kosten voor het opstellen van een strategische impactanalyse. Voor het jaar 2026 is deze al verwerkt in de bestuursrapportage 2026.

Ad 24 Nedersaksenlijn – Uitvoeringskosten
De ontwikkeling van de Nedersaksenlijn vraagt de komende jaren inzet van de gemeente Aa en Hunze. De gezamenlijke MIRT- en Gebiedsverkenning vragen om actieve deelname aan regionale onderzoeken, werkgroepen en overleggen.
Hiervoor hebben we een uitvoeringsbudget nodig. Dit budget kan flexibel worden ingezet voor bijvoorbeeld onderzoek, advies en communicatie. Kosten bedragen € 50.000.

Ad 25  ARBO
De hogere kosten binnen het arbobudget hangen samen met toegenomen verplichtingen vanuit de Arbowetgeving, waaronder cao-afspraken en acties die voortvloeien uit Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) en het Preventief Medisch Onderzoek (PMO), gericht op verzuimbegeleiding, preventie en duurzame inzetbaarheid. Er wordt ook gewerkt aan de ontwikkeling en implementatie van nieuw Arbobeleid rondom duurzame inzetbaarheid, wat tijdelijk tot een intensivering van activiteiten en inzet leidt. Tegelijkertijd is deze inzet gericht op het beperken van verzuim en het verbeteren van de inzetbaarheid van medewerkers. Voor 2027 wordt daarom een incidentele bijstelling van € 30.000 voorgesteld.

Ad 26 Inrichten procesmatig en datagedreven werken
We willen de kwaliteit van onze organisatie verbeteren. Hiervoor gaan we procesmanagement (verder) ontwikkelen, professionaliseren en borgen. Ook in datagedreven werken willen we stappen maken. Door te starten met pilots en navolgbaar te maken wat de kwaliteits- en efficiëntiewinst is kunnen we in een latere fase concreet maken hoe we werken aan een efficiënte en effectieve organisatie. De inrichting van zowel procesmatig als datagedreven werken vraagt extra capaciteit. Voor 2027 en 2028 een incidenteel bedrag van € 125.000. 

Incidentele Ambities uit fmp begroting 2026

 Ad 27 Toekomstbestendige Bedrijventerreinen
Bedrijventerreinen spelen een cruciale rol in de economie en hebben verschillende belangrijke voordelen en functies. Bedrijventerreinen bieden ruimte en faciliteiten voor bedrijven om zich te vestigen, te groeien en te opereren. Ze stimuleren economische activiteit, creëren werkgelegenheid en dragen bij aan de groei van de lokale economie. Er zijn verschillende ontwikkelingen gaande op het gebied van bedrijventerreinen zoals de ruimtelijke aspecten op bedrijventerreinen, vraag naar bedrijfslocaties, de mate waarin een bedrijventerrein georganiseerd is en de verduurzamingsopgave. Met het bedrijventerrein de Bloemakkers willen we de volgende stappen zetten naar een toekomstbestendig bedrijventerrein die naar voren zijn gekomen uit het uitvoeringsplan Bloemakkers. Op bedrijventerrein Gasselternijveen willen we het proces in gang zetten dat ook gevolgd is voor de Bloemakkers. Om hieraan uitvoering te kunnen geven is een budget van totaal € 120.000 nodig, verdeeld over 2025, 2026 en 2027 elk jaar een bedrag van € 40.000.

Ad 28 Geopark de Hondsrug 
We subsidiëren Geopark de Hondsrug al gedurende een langere periode. De afgelopen 4 jaar was dit budget opgenomen in de budgetten van de Economische Koersnota. Deze middelen zijn vanaf 2026 niet meer beschikbaar maar we kunnen de subsidie niet direct beëindigen vanwege het langjarige karakter. Daarnaast hebben we met een convenant getekend met Geopark de Hondsrug over de periode 2017-2027. Voor de jaren 2026 en 2027 hebben we nu een incidenteel subsidiebedrag opgenomen van € 30.000.

Ad 29 Regiodeal Noord Drenthe 'Vitaal verbonden'  
De gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo hebben samen met de provincie Drenthe de Regiodeal Noord-Drenthe Vitaal Verbonden toegekend gekregen. Vanuit het Rijk wordt hiervoor een bedrag van € 15 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode 2026–2029. Met deze middelen wordt ingezet op het versterken van de brede welvaart in Noord-Drenthe, onder meer op het gebied van leefbaarheid, voorzieningen, zorg, economie en sociale cohesie. Het geheel is budgettair neutraal. We maken gebruik van bestaande middelen voor de cofinanciering.

Ad 30 Aanbrengen graskeien
Voor het aanbrengen van graskeien begroten we in 2027 een bedrag van € 100.000. In de begroting voor 2024 was voor de periode 2024-2027 jaarlijks een bedrag van € 100.000 opgenomen voor het aanbrengen van graskeien. In de begroting 2025 is deze reeks vervangen door pm ramingen. Dit omdat er voor de kortere termijn nog voldoende budget beschikbaar was.

Ad 31/32 Tijdelijke huisvesting Dr Nassau college
Vanwege een toename van het aantal leerlingen wordt uitbreiding van de locatie NassauVincent gepland. Om de tussentijd te overbruggen is tijdelijke huisvesting noodzakelijk. We zijn voor de eerste fase uitgegaan van 3 schooljaren te beginnen in 2025/2026. In het derde jaar is een verwijderingsbudget opgenomen. We verwachtten gedurende de jaren 2027 en 2028 incidenteel een bedrag ad € 235.000 nodig te zijn. Aanname was toen de bouw van een onderwijs-en cultuuraccommodatie bij de locatie van het Dr. Nassau college.
Het Dr. Nassau College heeft een spoedaanvraag ingediend voor tijdelijke huisvesting van ca. 600 m2. Dit als aanvulling op de tijdelijke huisvesting die vorig jaar bij de school is gerealiseerd. Voor het schooljaar 2026/2027 is gekozen voor een tussenoplossing in de vorm van het gebruik van bestaande accommodaties op de Goorns. Voor het schooljaar 2027/2028 willen wij tijdelijke huisvesting in de vorm van tijdelijke units hebben gerealiseerd. Dit gedurende de periode totdat er een permanente oplossing is voor de ruimtebehoefte van de school. Voor 2027 gaat het om een bedrag van € 200.000. Voor de periode 2028-2030 jaarlijks een om een incidenteel bedrag van € 400.000. 

Het financieel uitgangspunt bij de inkomstenontwikkeling is dat er wordt uitgegaan van een verhoging van de tarieven (niet zijnde belastingen) met het geldende prijsindexcijfer voor overheidsconsumptie, netto materieel (trendmatige verhoging) uit de meest recente circulaire. Voor de kostenontwikkeling wordt uitgegaan van datzelfde prijsindexcijfer met uitzondering van de loonontwikkeling. De bijdragen aan de GR’en worden daarbij meegenomen voor het loonpercentage omdat de kosten van de GR’ en veelal uit loonkosten bestaan.  

Voor de berekening wordt uitgegaan van 2 indexcijfers in de trendmatige ontwikkelingen. De gegevens komen uit de meicirculaire 2026. Voor salarissen wordt de index van loonvoet sector overheid gehanteerd. Voor de overige onderdelen de prijsindex overheidsconsumptie (netto materieel).

Index van de salarissen: 
2027: 4,2%
2028: 4,0%
2029: 3,6 %
2030: 3,5 %

Index voor de overige onderdelen
2027: 2,1% 
2028: 2,6%
2029: 2,3%
2030: 2,5%

Het voorstel is om voor 2027 de OZB alleen te corrigeren met het inflatiepercentage. De inflatiecorrectie is bedoeld om de inkomsten en uitgaven op hetzelfde niveau te houden. Bij de inflatiecorrectie gaat het om de index voor de overige onderdelen als hierboven weergegeven. Voor 2027 is dat 2,1%. Voor 2028 en jaren daarna kan de OZB extra worden verhoogd afhankelijk van de financiële noodzaak.

Bij dit onderdeel worden de verschillen in de uitkering uit het gemeentefonds tussen de verschillende jaren opgenomen. 

Structureel

Ad 1.     Mutatie Algemene Uitkering 
De raming voor de algemene uitkering volgt de meicirculaire 2026. Voor het jaar 2027 is er sprake van een positief accres. Ook de jaren daarna zijn er positieve accressen. Deze zijn echter niet toereikend om voor een volledige compensatie van de loon- en prijsstijgingen te zorgen.

Ad 2.    Hervormingsagenda Jeugd
Er zijn afspraken gemaakt over de extra middelen die het Rijk compenseert ten aanzien van de hoge uitgaven ten behoeve van de jeugdzorg. De middelen worden (deels) afgebouwd gelijktijdig met maatregelen die de kosten van de jeugdzorg (naar verwachting) moeten doen dalen. Voor 2027 en in geringere mate voor 2028 geldt dat de Algemene Uitkering wordt verlaagd in de verwachting dat de genomen maatregelen (door rijk en gemeente) zorgen voor een daling van de kosten. Tegenover de lagere Algemene uitkering is dat ook een gelijk bedrag aan lagere kosten jeugdzorg opgenomen (zie hiervoor het onderdeel overige mutaties structureel).

Ad 3.    Invoering eigen bijdrage jeugd
Naar verwachting kunnen gemeenten vanaf 2028 een eigen bijdrage vragen voor de ondersteuning van jeugd. Hierdoor zullen de rijksmiddelen afnemen. We verwerken dit budgettair neutraal door vanaf 2028 voor hetzelfde bedrag een inkomst uit eigen bijdragen jeugd te ramen. Voor 2028 gaat het om een bedrag ad € 271.000.

Ad 4.    Sturen op trajectduur jeugdzorg
Naast de invoering van de eigen bijdrage is ook het sturen op de trajectduur van de hulpverlening een middel om de kosten van de jeugdzorg te drukken. Dat betekent ook in dit geval minder rijksmiddelen. Deze verlaging wordt gecompenseerd door lagere uitgaven en is daarmee ook budgettair neutraal in deze begroting verwerkt.

Ad 5. Huishoudelijke hulp uit WMO
Mensen die dat kunnen, gaan zelf betalen voor huishoudelijke hulp. Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de WMO wordt daarom per 1 januari 2029 geschrapt. Als gevolg hiervan hebben we als gemeente minder kosten en worden daarom gekort op de Algemene Uitkering. Voor 2029 betreft dit een bedrag ad € 2.039.000. De geraamde kosten voor huishoudelijke hulp gaan met hetzelfde bedrag naar beneden.  
Voor mensen die niet zelf hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien. Voor deze vangnetregeling ontvangen we in 2029 een bedrag € 609.000. We zetten dit bedrag in voor de dekking van deze kosten. Het geheel verloopt daarmee geheel budgettair neutraal voor onze begroting: we ontvangen € 1.430.000 minder aan algemene uitkering en € 1.430.000 meer aan eigen bijdragen Wmo.

 Incidenteel

Ad 1/2.    Hervormingsagenda Jeugd/Maatregelen versterkingen voorliggend veld
Vanuit de Hervormingsagenda Jeugd ontvangen we binnen de Algemene Uitkering extra middelen. Deze willen we, conform de bedoeling van de hervormingsagenda, inzetten voor maatregelen ter versterking van het voorliggend veld om in de toekomst lagere uitgaven voor jeugdzorg te bereiken. Het betreft voor 2027 een bedrag ad € 487.000. Inkomsten en uitgaven worden voor een gelijk bedrag geraamd.

Ad 3/4. Uitstel wijziging abonnementstarief WMO
De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage voor WMO-voorzieningen was ingepland per 1 januari 2027. De AU is daarom voor onze gemeente met € 325.000 verlaagd. Wij hebben daarom de raming voor de eigen bijdrage met € 325.000 verhoogd zodat dit budgettair neutraal verloopt. Echter nu blijkt dat de invoering hiervan pas per 1 januari 2028 kan plaatsvinden. We ontvangen daarom incidenteel een bedrag ad € 325.000 aan extra Algemene Uitkering zodat we daarmee onze inkomstenderving ad € 325.000 kunnen opvangen. Het geheel is budgettair neutraal verwerkt.

Bij dit onderdeel zijn de niet-trendmatige ontwikkelingen, vervangingsinvesteringen en vrijval kapitaallasten opgenomen.

Ad 1 t/m 4 Taakmutaties Algemene uitkering t.b.v. Jeugd
Er zijn afspraken gemaakt over de extra middelen die het Rijk compenseert ten aanzien van de hoge uitgaven ten behoeve van de jeugdzorg. De middelen worden (deels) afgebouwd gelijktijdig met maatregelen die de kosten van de jeugdzorg (naar verwachting) moeten doen dalen. De uitgaven voor jeugd houden gelijke tred met deze rijksmiddelen. Opgemerkt wordt dat het lastig is grip te krijgen op de uitgaven is en dat we hier risico’s lopen. Om deze te verkleinen zetten we hierbij maximaal in op preventie. (Zie hiervoor ook de toelichting op het gemeentefonds structureel 1 t/m 4)

Ad 5 t/m 7 Taakmutaties Algemene uitkering t.b.v. WMO
Vanuit de Algemene uitkering komen extra middelen beschikbaar voor de WMO in verband met de hogere kosten door de vergrijzing. Dit wordt budgettair neutraal verwerkt en wordt daarmee toegevoegd aan de desbetreffende budgetten. Daarnaast worden we gekort op de Algemene uitkering in verband met de wijziging van het abonnementstarief WMO en het verdwijnen van de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening WMO. Ook dit wordt budgettair neutraal verwerkt. Er wordt een hoger bedrag aan eigen bijdragen geraamd en het budget voor huishoudelijke hulp wordt verlaagd. (Zie hiervoor ook de toelichting bij het onderdeel overige mutaties structureel)

Ad 8 Wegvallen RMC Kwalificatiemiddelen
De gemeente Aa en Hunze ontving via het Doorstroompunt jaarlijks middelen van het Rijk in het kader van de kwalificatieplicht. Voor het schooljaar 2025/2026 bedroeg deze bijdrage circa € 31.000. Deze middelen waren bedoeld voor de uitvoering van de leerplichtfunctie. Binnen de gemeentelijke begroting zijn de hiermee samenhangende kosten echter structureel opgenomen in de personeelslasten.
Het Rijk heeft inmiddels besloten de kwalificatieplichtmiddelen per 2025 te beëindigen. In 2026 zijn nog middelen ontvangen voor het schooljaar 2025/2026, maar deze zijn inmiddels definitief stopgezet.
Als gevolg hiervan ontstaat een structureel tekort. Dit tekort wordt geraamd op € 14.400 en opgenomen in de begroting vanaf 2027.

Ad 9 Kostenstijging aanbesteding Publiek vervoer
De nieuwe aanbesteding van het Publiek Vervoer (leerlingenvervoer en WMO vervoer) leidt naar verwachting tot een kostenstijging van 12%. De ingangsdatum van de aanbesteding is
1 augustus 2027. De verwachte hogere kosten zijn daarom verdeeld over 2 jaren, 2027 en 2028. De totale kostenstijging is naar verwachting € 140.000 en gebaseerd op de huidige kosten voor leerlingenvervoer en WMO-vervoer.

Ad 10 Indexering DU VO (centrumgemeente Emmen)
De gemeente Emmen ontvangt als centrumgemeente voor de provincie Drenthe een decentralisatie-uitkering (DU) voor de organisatie van de vrouwenopvang (VO) in de provincie.
Deze DU wordt niet afzonderlijk geïndexeerd. De centrum- en regiogemeenten ontvangen indexatie via de eigen algemene uitkering (AU). Omdat de centrumgemeente de vrouwenopvang niet langer kan uitvoeren binnen de huidige DU-middelen, wordt aan de regiogemeenten gevraagd om bij te dragen ter hoogte van de in de eigen AU opgenomen indexatie. Afgelopen jaren hebben wij van de ontvangen indexatie van de Algemene uitkering geen bedragen ingezet ter dekking van indexatie Vrouwenopvang maar zijn deze ingezet binnen onze eigen begroting. De bijdrage aan de VO stijgt jaarlijks met € 11.000.

Ad 11  Indexering DO MO (centrumgemeente Assen)
De maatschappelijke opvang wordt uitgevoerd door de gemeente Assen. Hiervoor geld in principe dezelfde problematiek als bij de VO in de gemeente Emmen. Over een gemeentelijk bijdrage door de regiogemeenten wordt nu gesproken maar er is nog geen besluitvorming.

Ad 12 Kansencoach
Met ingang van 2027 brengen we de kosten van de kansencoach ten laste van de budgetten voor Nij Begun.

Ad 13 Extra toeristenbelasting
Voor 2026 en 2027 is sprake van een hogere opbrengst van structureel € 50.000 per jaar. Deze aanpassing heeft geen gevolgen voor de tarieven maar is het gevolg van een hoger aantal overnachtingen (areaaluitbreiding).

Ad 14 Meerjaren onderhoudsplanning wegen.
Voor de uitvoering van het Wegenbeleidsplan 2027-2031 wordt uitgegaan van kwaliteitsniveau basis (de basisplanning). In deze planning zijn de onderhoudswerkzaamheden evenwichtig over de planperiode verdeeld. Om te voorkomen dat achterstallig onderhoud ontstaat en om het gewenste kwaliteitsniveau van de wegen te behouden, wordt voorgesteld om de structurele storting in de voorziening wegen te verhogen met € 468.000 per jaar. Daarnaast zijn 2 incidentele stortingen ad € 1,0 mln opgevoerd in de jaren 2027 en 2028 ter voorkoming van achterstallig onderhoud.

Ad 15 Meeropbrengst OZB
Dit betreft een meeropbrengst OZB door reguliere areaaluitbreiding. De structurele verhoging bedraagt € 50.000 per jaar.

Ad 16 Vergoeding reiskosten woon-werk verkeer
De Cao Gemeenten 2025–2027 verplicht gemeenten om lokaal een regeling vast te stellen voor de vergoeding van woon-werkverkeer, waarbij een vergoeding voor openbaar vervoer verplicht is. Voor Aa en Hunze wordt voorgesteld aan te sluiten bij gangbare afspraken in de sector en regio, met een vergoeding van € 0,23 per kilometer. Deze keuze sluit aan bij de lokale infrastructuur, ondersteunt hybride werken en versterkt de positie van de gemeente als aantrekkelijke werkgever in een krappe arbeidsmarkt. Regionale afstemming met andere Drentse gemeenten zorgt voor harmonisatie van arbeidsvoorwaarden. De regeling is op 1 januari 2026 in werking getreden. De structurele kosten voor de gemeente bedragen ongeveer € 280.000.

Ad 17 Meeropbrengst OZB (extra nieuwbouw woningbouwprogramma)
Dit betreft een verwachte meeropbrengst als gevolg van door het woningbouwprogramma gerealiseerde extra nieuwbouwwoningen. We verwachten hiervoor € 50.000 per jaar aan extra opbrengst te genereren.

Ad 18.   Rechtspositionele aanpassingen: aanpassingen in functies
We hebben de rechtspositionele verplichting om jaarlijks, als daar aanleiding toe is, functies te herwaarderen. In 2026 is een aantal functiebeschrijvingen geherwaardeerd en dat heeft gevolgen voor de loonsom. De totale verhoging is structureel € 101.000.

Ad 19. Deelname GR Drents archief
Gemeente Aa en Hunze sluit zich aan bij de Gemeenschappelijke Regeling van het Drents Archief. Vanuit deze GR wordt een archivaris aangetrokken en wordt aangesloten bij e-depot. Hiermee wordt voldaan aan de nieuwe Archiefwet.

Ad 20. Hogere opbrengst dividend Enexis
De dividenduitkering van Enexis was de afgelopen jaren hoger dan begroot. De verwachting is dat dit structureel is. De begroting wordt hier nu op aangepast. We ontvangen € 22.500 extra.

Ad 21.   Gemeenschappelijke regelingen (begrotingen 2027)
De aanlevering van de begrotingen van de verschillende gemeenschappelijke regelingen leidt tot een structurele verhoging van de verschillende bijdragen aan de GR’en van € 508.000. De besluitvorming hierover heeft in de raadsvergadering van 25 juni 2026 plaatsgevonden.

Ad 22 t/m 26 Vervangingsinvesteringen – structureel
Het gaat hier om de kapitaallasten van vervangingsinvesteringen.

Ad 27 Lagere kapitaallasten
Het betreft vrijval van kapitaallasten van vervangingsinvesteringen die in het verleden zijn gedaan.

Bij dit onderdeel is de dekking weergegeven van de incidentele beleidswensen en ontwikkelingen uit de onderdelen ambities incidenteel, overige mutaties incidenteel en de ombuigingen.

Toelichting

Voor de incidentele ambities/mutaties geldt dat de bedragen worden onttrokken aan de VAR. In het onderstaand overzicht is aangegeven om welke bedragen het voor de jaren 2027 t/m 2030 gaat m.b.t. de mutaties vanuit de ambities. Voor een overzicht van de stand van de VAR en wordt o.a. verwezen naar het begin van het onderdeel hoofdlijnen.

In de eerste begrotingswijziging 2027 zijn de mutaties van de budgetten opgenomen, die voortvloeien uit de incidentele en structurele beleidsvoornemens en ontwikkelingen van het begrotingsvoorstel 2027. Voor een toelichting wordt verwezen naar de onderdelen ambities en ontwikkelingen onder het onderdeel Hoofdlijnen.