Onder grondbeleid wordt verstaan het gehele instrumentarium dat de gemeente ter beschikking staat om ruimtelijke doelstellingen te realiseren. Het grondbeleid heeft een grote financiële impact. De eventuele baten, maar vooral de financiële risico’s zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Gelet op deze risico’s is een afzonderlijke paragraaf over het grondbeleid verplicht gesteld.
Nota Grondbeleid
In 2027 wordt we de nota grondbeleid vastgesteld. Met deze nota zijn de hoofdlijnen en uitgangspunten vastgesteld van het voor de toekomst door de gemeente te voeren grondbeleid om het totale grondexploitatieproces te beheersen, te bewaken en af te stemmen op alle relevante beleidskaders. Zo kan er een samenhangend, strategisch en effectief grondbeleid worden gevoerd.
In het grondbeleid is opgenomen dat we situationeel grondbeleid voeren. Concreet betekent dit dat we ontwikkelingen aan de markt overlaten en daar waar wij dat als gemeente gewenst vinden over gaan tot actief grondbeleid. Gevolg van actief grondbeleid is dat er gronden zullen worden verworven. Dit kunnen ook strategische aankopen zijn. Naar verwachting zullen er in 2027 opnieuw gronden worden aangekocht voor de realisatie van nieuwe woningen.
De Nota Grondbeleid is feitelijk een kapstok voor nadere beleidsregels of -notities.
De financiële positie
Een financieel uitgangspunt bij grondexploitaties is het realiseren van een sluitende exploitatie, waarin alle kosten voor het realiseren van het openbaar gebied worden verhaald in de grondopbrengst inclusief een bijdrage in de infrastructuur in de ruimste zin van het woord.
| Financiele positie per complex per 01 januari 2027 | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Complex | boekwaarde* | m2 nog te | verwacht | verwachte | |||
| 01/01/2027 | verkopen | resultaat | einddatum | ||||
| Nooitgedacht | € 388.804 | 3.300 | € 789.762 | 2027 | |||
| Gieterveen Vonderpad | € -343.181 | 11.455 | € 147.000 | 2032 | |||
| Totaal | € 45.623 | 14.755 | € 936.762 | ||||
| *Boekwaarde = gemaakte kosten -/- gerealiseerde opbrengsten |
Van de complexen worden bij de jaarrekening afzonderlijke voortgangsrapportages opgenomen.
Marktontwikkeling / indexatie 2027
Voor de komende jaren wordt uitgegaan van een geleidelijke normalisering van de prijsontwikkeling. Aan de kostenkant wordt rekening gehouden met een indexatie van circa 2,5%. Aan de opbrengstenkant wordt, mede gezien de aanhoudend positieve ontwikkeling van de woningmarkt, rekening gehouden met een beperkte groei van circa 2%. Per saldo wordt daarmee een voorzichtig en realistisch uitgangspunt gehanteerd voor de grondexploitaties, waarbij de risico’s aan de kostenkant nadrukkelijk worden meegewogen.
Rente
Conform wet- en regelgeving wordt voor de grondexploitatie de gemeentelijke omslagrente gehanteerd. Deze is in 2027 1,5%.
Ontwikkelingen 2027
In Anloo zal een Collectief Particulier Opdrachtgeversverband (CPO) naar verwachting in 2027 starten met de ontwikkeling van 13 woningen aan de Raatakkers 2e fase. Daarnaast is in 2026 een onderzoek gestart naar de haalbaarheid van Flexwonen in Anloo (Raatakkers 3e fase). In 2027 zal dit, in samenwerking met de Woonborg, een vervolg krijgen. In Gieterveen gaat de ontwikkeling voor het bouwen van verschillende type woningen aan het Vonderpad van start. In Nooitgedacht worden naar verwachting in 2027 de laatste kavels uitgegeven. Voor de uitbreiding van bedrijventerrein Bloemakkers is eerder grond aangekocht en is archeologisch onderzoek gedaan. Begin 2027 volgen de resultaten van de in begin 2026 opgestarte ecologische onderzoeken. Het project zal in 2027 verder gestalte krijgen. In Annen is in 2026 grond aangekocht. In 2027 zal het plan voor de bouw van verschillende soorten woningen verder vervolgd worden.
Algemene reserve grondbedrijf en weerstandsvermogen
Voor het opvangen van risico's dient een algemene reserve grondbedrijf in stand te worden gehouden. Het bepalen van de noodzakelijke omvang van de algemene reserve grondbedrijf is niet eenvoudig, omdat de omvang afhangt van onzekere factoren als marktontwikkelingen, de rentestand en de verwachte resultaten.
De beoordeling of er voldoende reserves zijn om de risico’s te kunnen opvangen is niet eenvoudig. We trachten hieronder een reëel en zo compleet mogelijk beeld te geven.
Weerstandsvermogen conform de nota grondbeleid
In de nota Grondbeleid is de minimale omvang van het weerstandsvermogen vastgesteld. Jaarlijks worden de risico's per exploitatie berekend. De minimaal gewenste omvang van de reserve grondexploitatie is gelijk aan het totaal van de geïnventariseerde risico's, waarbij het minimum is vastgesteld op € 1 miljoen.
Risico’s per exploitatie
De resultaten zijn gebaseerd op de huidige marktverwachtingen. Een daling van de woningprijzen of een wijziging in de woningvraag kan leiden tot lagere grondopbrengsten. Daarnaast kunnen stijgende bouwkosten, grondstoffenprijzen en loonkosten leiden tot hogere kosten voor het bouw- en woonrijp maken en kan er vertraging optreden, wat leidt tot hogere rentelasten.
De berekende risico’s op basis van de per 1 januari 2026 geactualiseerde en nieuwe grondexploitaties zijn :
- De looptijd van de grondexploitatie is (2 jaar) langer dan begroot.
- De jaarlijkse kostenstijging is (2,5%) hoger dan begroot.
- De opbrengstinflatie van de grondexploitatie is (2%) lager dan begroot.
- Het rentepercentage over de boekwaarde is (1%) hoger dan begroot.
| Risico per exploitatie | ||||
|---|---|---|---|---|
| Complex | Risico | |||
| Nooitgedacht | nihil | |||
| Gieterveen | € -400.000 | |||
| Totaal | € -400.000 | |||
Algemene reserve grondbedrijf
De verwachte hoogte van de reserve grondbedrijf per 1-1-2027 is € 5.659.000.
| Algemene reserve grondbedrijf | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| saldo per 01-01-2026 | 5.082.000 | ||||
| mutaties 2026 | 577.000 | ||||
| saldo 31-12-2026 | 5.659.000 | ||||
| verwacht resultaat 2026 (te verwerken in 2027) | 450.000 | ||||
| Algemene reserve per 31-12-2026 | 5.659.000 | ||||
Conclusie
Het minimaal benodigde weerstandsvermogen bedraagt € 1 miljoen. De algemene reserve grondbedrijf voldoet aan deze eis.