Verbonden partijen

Verbonden partijen

Inleiding

De gemeente Aa en Hunze heeft zowel bestuurlijke als financiële belangen in verschillende organisaties met een publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regelingen) of privaatrechtelijke rechtsvorm (stichtingen, verenigingen, coöperaties en vennootschappen).  Met de participatie in verbonden partijen realiseert de gemeente haar maatschappelijke opgaven en ambities.

Een verbonden partij is volgens Artikel 1 van het BBV “Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft.”

Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van een participatie of het hebben van stemrecht.  Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente.

De relatie tussen de verbonden partijen en het publieke belang wordt beschreven in de programma’s van de begroting. In onderstaand overzicht wordt aangegeven aan welk programma de doelen van de verbonden partij bijdragen.

Wettelijk kader en beleid

Artikel 186 Gemeentewet en het daarop gebaseerde Besluit Begroting en verantwoording (BBV) – met name artikel 15 – regelt de wijze waarop verbonden partijen worden gemonitord. Het BBV is vernieuwd. Het is van belang dat de informatie over verbonden partijen aansluit op de informatie over de activiteiten en eventuele risico’s.

Het BBV schrijft voor dat de informatie over de verbonden partijen opgenomen wordt in de beleidsprogramma’s waarop de samenwerking met de verbonden partij betrekking heeft. Dit bevordert dat de financiële bijdragen aan verbonden partijen en de daaraan verbonden risico’s in de beschouwingen over de gemeentebegroting worden meegenomen

In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de relatie tussen de verbonden partijen en het publieke belang. Ook komen aan de orde ontwikkelingen, c.q. voornemens als het gaat om nieuwe verbonden partijen, het beëindigen van bestaande verbonden partijen, het wijzigen van bestaande verbonden partijen of eventuele andere actualiteiten omtrent verbonden partijen die gevolgen kunnen hebben voor de taakuitvoering van de verbonden partijen, dan wel financiële consequenties en/of risico’s kunnen hebben.

 

Kaders

Algemeen beleid

De gemeente Aa en Hunze heeft als beleid het aangaan van Gemeenschappelijke Regelingen zoveel mogelijk te beperken.

Gemeenschappelijke Regelingen kunnen wel aangegaan worden uit het oogpunt van efficiency en kostenbeheersing, wanneer het een duidelijk voordeel oplevert voor de gemeente.

Nota verbonden partijen

Op 23 april 2008 heeft de raad de Verordening ex. 212 van de Gemeentewet opnieuw vastgesteld. Hierin is opgenomen bij artikel 20 lid 1 “Het college biedt op verzoek van de raad ter vaststelling door de raad een nota verbonden partijen aan.”

 

Risico’s

Naast voordelen die samenwerkingsverbanden opleveren, zijn er ook risico’s aan verbonden. Door afvaardigingen in het algemeen en/of dagelijks bestuur kunnen financiële risico’s worden beheerst. Het risicoprofiel van gemeenschappelijke regelingen is over het algemeen laag, veelal is er een redelijk voorspelbare stijging van de jaarlijkse exploitatielasten. Binnen de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden ook de financiële risico’s t.a.v. verbonden partijen beoordeeld.

Het bezit van aandelen van privaatrechtelijke ondernemingen heeft in het algemeen een positief financieel effect. De economische waarde kan namelijk hoger liggen dan de balanswaarde. Wel is voorzichtigheid geboden bij het structureel ramen van dividenduitkeringen, omdat achterblijvende uitkeringen kunnen leiden tot een structureel budgettair probleem.

Overzicht verbonden partijen

Openbare Lichamen
Organisatie/ Financiële bijdrage Vertegenwoordiging Publiek belang / Programma *Eigen vermogen *Vreemd vermogen
Juridische Saldo resultaat 1-1-2021 1-1-2021
vestigingsplaats 2021 in euro's vorm rekening 2021 31-12-201 31-12-2021
Vereniging van Nederlandse Gemeenten Den Haag 41.000 Burgemeester (lid), Wethouder Heijerman (plv) Belangenbehartiging van alle gemeenten bij andere overheden. Tweede Kamer, Kabinet en maatschappelijke organisaties zijn belangrijke gesprekspartners. Pijler 1: Bestuur en participatie Vereniging -€ 3.691.000 € 64.627.000 (2020) € 88.668.000 (2020)
(2020) € 62.379.000 (2020) € 94.719.000 (2020)
Vereniging van Drentse Gemeenten Westerbork 10.000 Burgemeester (lid), Wethouder Heijerman (plv) Behartigen van de gezamenlijke belangen van de Drentse gemeenten. Bijvoorbeeld vertegenwoordiging, belangenbehartiging en pleitbezorging richting provincie en Rijk. Pijler 1: Bestuur en participatie Vereniging pm pm pm
Gemeenschappelijke regeling 4.000 Wethouder Luinge (lid), Wethouder Lambert (plv) Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen op het gebied van ruimtelijke ordening, infrastructuur, bevordering van de regionale economie, cultuur en dergelijke. Pijler 1: Bestuur en participatie GR naar Duits recht pm pm pm
Eems Dollard Regio (EDR) Leer
Veiligheidsregio Drenthe Assen 1.518.000 Burgemeester, Wethouder Heijerman (plv) Brandweerzorg en hulpverlening bij brand en rampen en geneeskundige hulpverlening bij calamiteiten voor 12 Drentse gemeenten. Pijler 1: Bestuur en participatie GR € 855.000 € 2.305.000 (2020) € 23.387.000 (2020)
€ 3.482.000 (2020) € 33.226.000 (2020)
Gemeenschappelijke regeling Werkplein Drentsche Aa (WPDA) 2.283.000 Wethouder Lambert (lid), Wethouder Luinge (plv) Uitvoering participatiewet van de 3 deelnemende gemeenten op het terrein van werk en inkomen. Hierdoor is het mogelijk de inwoner die geen werk en/of geen inkomen heeft zo goed en snel mogelijk te helpen. Zo mogelijk bij één loket. Pijler2: Zorg GR € 0 € 212.000 € 14.133.000
€ 895.000 € 18.375.000
Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke 544.000 Wethouder Luinge (lid), Wethouder Lambert (plv) Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van de volksgezondheid in brede zin. Pijler2: Zorg GR € 108.000 € 2.913.000 € 6.672.000
Gezondheidsdienst Drenthe (GGD Drenthe) Assen € 2.956.000 € 11.175.000
Gemeenschappelijke regeling Regionale 394.000 Wethouder Heijerman (lid algemeen en dagelijks bestuur) Uitvoering taken van alle milieutaken op het gebied van omgevingsrecht GR - € 82.000(2020) € 173.000 (2020) € 5.711.000 (2020)
Uitvoeringsdienst Drenthe (RUD Drenthe) Burgemeester (plv) (vergunningverlening, toezicht en handhaving, advisering). Pijler 4: Voorzieningen, leefbaarheid en wonen € 91.000 (2020) € 4.628.000 (2020)
Recreatieschap Drenthe Diever 111.000 Wethouder Luinge Behartigen van gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van recreatie en toerisme. Pijler 4: Voorzieningen, leefbaarheid en wonen GR € 577.000 (2020) € 697.000 (2020) € 669.768 (2020)
(lid) Wethouder Lambert (plv) € 1.386.000 (2020) € 813.000 (2020)
Gemeenschappelijke regeling Publiek vervoer Groningen-Drenthe 16.000 Wethouder Lambert (AVA) Het creëren van een optimaal, toekomstbestendig, duurzaam en betaalbaar vervoersnetwerk. Pijler2: Zorg GR € 36.000 (2020) € 5.000 (2020) € 334.000 (2020)
€ 41.000 (2020) € 352.000 (2020)
Vennootschappen
NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Den Haag €`131.820 Wethouder Lambert (AVA) Met gespecialiseerde dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen. Pijler 5: Middelen en ondersteuning NV. Aandeel-houder € 4.887 mln (2020) € 144.802 mln 2020
€ 5.097 mln (2020) € 155.262 mln (2020)
Enexis BV Den Bosch €`0 Wethouder Lambert (AVA) Nutsbedrijf, distributie en transporteren van energie, netwerkbeheer.Pijler 5: Middelen en ondersteuning BV € 143.000 (2020) € 4.286 mln (2020) € 3.373 mln (2020)
Aandeel-houder € 4.318 mln (2020) € 3.779 mln (2020)
Waterleidingmaatschappij Drenthe Assen €`3.200 Wethouder Luinge (AVA) Een betrouwbare en continue drinkwatervoorziening tegen de laagst mogelijke prijs. Pijler 5: Middelen en ondersteuning NV. € 4,1 mln (2020 € 38,7 mln (2020) € 131,6 mln (2020)
Aandeel-houder € 42,8mln (2020) € 138,1 mln (2020)

Belangrijke ontwikkelingen / voornemens / risico’s verbonden partijen

 

Algemeen

De verbetering van de aansturing van verbonden partijen heeft permanente aandacht waarin ook de invulling van de regiefunctie aan de orde is.

Het algemeen bestuur van de VDG en de Griffierskring Drenthe hebben in hun vergaderingen van respectievelijk 12 en 17 november 2021 ingestemd met de nota “Samen werken voor Drenthe”. Daarin staan Drenthebrede afspraken voor Drentse gemeenschappelijke regelingen, gemeenteraden, Provinciale Staten en colleges.    Met de in de nota voorgestelde werkwijze wordt een verbetering van de positie van de deelnemers van gemeentelijke samenwerkingsverbanden beoogd. De werkafspraken hebben in de kern betrekking op een eenduidige procedure in Drenthe voor P&C-cyclus van GR-en door middel van:

  • het invoeren voorjaarsoverleggen;
  • het invoeren Intergemeentelijke deelnemersoverleggen
  • het vervroegen van de aanleverdatum van de ontwerpbegroting naar 15 april
  • het schrappen van de kaderbrieven
  • het invoeren van verantwoordingsgesprekken
  • het invoeren uiterlijke data voor de behandeling ontwerpbegrotingen in raden
  • het invoeren van een eenduidige vorm voor de ontwerpbegrotingen voor heel Drenthe
  • het invoeren van financiële kaders/spelregels voor Drentse GR-en

Deze voorgestelde werkwijze zal over 2 jaar worden geëvalueerd. 

Hieronder een overzicht van belangrijke ontwikkelingen en risico’s van verbonden partijen

Binnen de verbonden partijen zijn de risico's uiteraard sterk toegenomen vanwege de mogelijke effecten van de covid-19 crisis. 

WPDA

Een belangrijk structureel risico binnen de WPDA betreft de economische ontwikkeling. Deze bepaald voor een groot deel de opnamecapaciteit van de arbeidsmarkt. In relatie daarmee is dit ook mede bepalend voor de ontwikkeling van het aantal uitkeringen t.o.v. de beschikbare rijksbudgetten. Ook het late moment van vaststelling van de definitieve rijksbijdrage (medio september van het lopende begrotingsjaar) vormt een risico.    

RUD

Diverse ontwikkelingen hebben tot gevolg dat de taken van van de organisatie nog sterk in beweging zijn.  Dit veroorzaakt ook een wisselend beeld van de benodigde inzet en daarbij betrokken financiele middelen.  Wij hebben bij het bestuur de wens geuit om uiterlijk richting de begroting 2023 aan te geven wat er meerjarig nodig is aan geld en personeel voor een sobere maar kwalitatief goede uitvoering van de verplichte wettelijke taken plus de
afspraken met gemeenten.  Ook de invoering van de Omgevingswet heeft grote gevolgen voor de uitvoering van de taken door de RUD

VRD

De huidige covid-19 crisis toont ook het belang van een stevige crisisorganisatie.  Samenwerken in netwerken is die ondersteund worden door een crisismodel en parate organisatie is dan een vereiste.  

Publiek Vervoer

De diverse maatregelen ter bestrijding van de covid-19 crisis  hebben grote effect op de vraag naar het doelgroepenvervoer.  Met gedeeltelijke financiële compensatie van de vraaguitval is de vervoersstructuur in stand gehouden.  We hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid de huidige vervoerscontracten te verlengen tot augustus 2024 (met mogelijkheid nogmaals met 2 jaar verlenging.   Middels een aanvulling op het huidige contract zijn afspraken in voorbereiding die het in stand houden van de vervoersstructuur in geval van sterke uitval van de vraag door niet voorziene voorvallen (zoals Covid) mogelijk maken.   

Inkoopsamenwerking Noord en Midden Drenthe 

Eind 2021 is ingestemd met de gemeenschappelijke regeling Inkoopsamenwerking Noord en Midden Drenthe .  Ten behoeve van de Wmo en Jeugdhulp worden  taken verricht voor de deelnemende gemeenten met betrekking tot  inkoop, contractmanagement,  toezicht, handhaving, advisering en afstemming t.a.v. beleidsvorming en standpuntbepaling t.a.v. subregio overstijgende vraagstukken op het gebied van het sociaal domein.