Onderhoud kapitaalgoederen

A. Het Beleidskader

In 2020 is het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) door de raad vastgesteld voor de planperiode 2020-2024. In 2024 heeft de raad besloten het GRP met drie jaar te verlengen (t/m 2027). Aan het beleid ligt de volgende visie ten grondslag:

Aa en Hunze wil beschikken over een duurzaam en robuust water- en rioleringssysteem in het bebouwd gebied. We hebben inzicht in het systeem en beheren het doelmatig, waardoor de lasten zo laag mogelijk blijven en overlast van water tot een minimum is beperkt. Gebruikers kunnen eenvoudig terecht bij de gemeente met klachten en vragen, maar we doen ook een beroep op hun eigen verantwoordelijkheid.

Met dit plan wordt invulling gegeven aan de wettelijke verplichting om vast te leggen hoe wij inhoud geven aan de zorgplicht voor het afvalwater, regenwater en grondwater. De zorgplichten zijn vertaald naar doelen. Aan de hand van onze visie en doelen hebben we speerpunten bepaald, te weten:

1. Inzicht in de werking van het systeem vergroten.
2. Duurzaamheid vergroten.
3. Anticiperen op klimaatverandering.
4. Samenwerking met waterketenpartners versterken.

In de werkregio Groningen Noord-Drenthe werken gemeenten, waterschappen en waterbedrijven samen aan de waterketen.  Hieraan ligt een bestuursakkoord ten grondslag. Het akkoord loopt van 2020 tot 2025 en is in 2024 met max. 2 jaar verlengd (t/m 2026). In het akkoord ligt de nadruk op Kwetsbaarheid en Duurzaamheid. Momenteel werkt de regio aan een nieuw bestuursakkoord.

In 2025 hebben de waterketenpartners in Groningen Noord-Drenthe ingestemd met de oprichting van Stichting Waterketenbeheer Noord, waarin de samenwerkingsprojecten Gegevensbeheer Noord, Meten & Monitoren, Waterketenkaart en Neerslagdashboard worden ondergebracht. 

B. Uit het beleidskader voortvloeiende consequenties

In het vigerende GRP is ervoor gekozen om nieuwe investeringen direct te bekostigen uit de opbrengsten van de rioolheffing van het betreffende jaar (ideaalcomplex). De ontwikkeling van de rioolheffing is dynamisch, waarbij -aan de hand van het jaarprogramma- ieder jaar een actualisatie plaats vindt van de berekening. Op die wijze is de ontwikkeling van het tarief in balans met de werkelijke kosten.

C. De vertaling van de financiële consequenties in de begroting

De kosten voor investeringen en onderhoud aan het riool stegen in 2025 met 6%. Omdat we uitgaan van 100% kostendekking, stijgt de opbrengst van de rioolheffing ook met 6%. Door gebruik te maken van de voorziening riolering blijft de lastenstijging voor de inwoner hier relatief beperkt. 

D. Voortgang

De in de begroting 2025 opgenomen bedragen voor het onderhoud zijn hiervoor ingezet. 

Gebouwen

Basisgegevens/uitgangspunten

De gemeente Aa en Hunze heeft 50 gemeentelijke accommodaties. Deze 50 accommodaties bestaan uit onder andere 3 kerktorens, 3 molens, 3 multifunctionele accommodaties, 2 openlucht-zwembaden, 3 sporthallen, 2 gymnastieklokalen, 1 sportzaal, 18 dorpshuizen (waarvan 7 in eigendom), 1 loods met overkapping voor Openbare Werken, 4 brandweerposten, 1 gemeentehuis, 1 afvalbrengstation en 18 overige locaties. Door de verzelfstandiging van het openbaar basisonderwijs per 1 januari 2010 (stichting PrimAH) en de overheveling van het groot onderhoud per 1 januari 2015 is de gemeente niet meer verantwoordelijk voor het onderhoud van de schoolgebouwen. Als gevolg van de bevolkingskrimp is het eigendom én het onderhoud van de schoolgebouwen in Schipborg, Nieuw Annerveen, Annerveenschekanaal en Gasselternijveenschemond weer terug gegaan naar de gemeente. De schoolgebouwen in Schipborg en Gasselternijveenschemond zijn verkocht.

A. Het Beleidskader

Het kader voor het onderhoud van de gebouwen is de door de raad vastgestelde “nota onderhoud gebouwen”. Het betreft hier het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen, exclusief de dorpshuizen en monumenten. In deze nota wordt gestreefd naar een onderhoudsniveau tussen de conditieschalen 2 en 3, wat overeenkomt met een goede tot redelijke onderhoudstoestand. Om een bijdrage te leveren aan de taakstellende bezuiniging voor de komende jaren is het onderhoudsniveau teruggebracht naar conditieschaal 3. Het gebouwenonderhoud vindt plaats op basis van onderhoudsbegrotingen in de vorm van een zogenaamde meerjarenraming voor een periode van 10 jaar.  In opdracht en voor rekening van de stichting PrimAH wordt de actualisatie van de onderhoudsbegroting voor de openbare basisscholen vanaf 2021 door een externe partij  uitgevoerd. Voor de gemeentelijke gebouwen vindt de actualisatie driejaarlijks in eigen beheer plaats. Voor iedere actualisatie wordt een inspectie ter plaatse uitgevoerd. Het onderhoud van dorpshuizen vindt plaats op basis van de notitie dorpshuizenbeleid die door de raad is vastgesteld. Het beheer en onderhoud van de gebouwen van de voetbalverenigingen is de verantwoordelijkheid van de vereniging geworden.

B. Uit het beleidskader voortvloeiende consequenties

Het gebouwenonderhoud wordt conform de Meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) en het beleidskader uitgevoerd. Over de eventuele (financiële) consequenties van de driejaarlijkse inspectie zal uw raad in het beleidsplan en de begroting worden geïnformeerd.

C. De vertaling van de financiële consequenties in de begroting

Conform het meerjarig onderhoudsschema gemeentelijke gebouwen is voor groot onderhoud en schilderwerk van gemeentelijke gebouwen (excl. monumenten, schoolgebouwen en dorpshuizen) structureel respectievelijk € 354.000 en € 103.000   in de begroting opgenomen.

Voor groot onderhoud en schilderwerk van monumenten is dat bedrag respectievelijk € 20.000 en € 14.000 structureel. Daarnaast is een bedrag van € 327.000 beschikbaar in de exploitatie voor regulier onderhoud van de gemeentelijke gebouwen (excl. schoolgebouwen en dorpshuizen). Hiervan is € 29.000 voor monumenten.

Voor het groot onderhoud van dorpshuizen is in de exploitatie jaarlijks een bedrag van € 54.000 beschikbaar; dit bedrag maakt onderdeel uit van een subsidieregeling. Door een taakstellende bezuiniging wordt nog 70% van de kosten gesubsidieerd.

Per 1 januari 2015 is het buitenonderhoud bij de scholen voor primair en (voortgezet) speciaal onderwijs (niet meer in onze gemeente) overgeheveld van de gemeente naar de schoolbesturen. De schoolbesturen hebben de (financiële) verantwoordelijkheid voor het totale onderhoud van hun schoolgebouwen, inclusief (functionele) aanpassingen van het gebouw.

D. Voortgang

De in de onderhoudsbegroting geraamde werkzaamheden worden aan het begin van het jaar op een lijst van “uit te voeren werkzaamheden” geplaatst. Bij deze lijst wordt een planning opgesteld voor het desbetreffende jaar. Uitgangspunt is de werkzaamheden in het geraamde jaar uit te voeren. Bij een aantal omvangrijke werkzaamheden komen de bedragen in een periode van 2 of 3 jaar beschikbaar, waarbij de uitvoering aaneengesloten dient plaats te vinden. Op 17 april 2025 is door de raad het nieuwe MJOP voor de gemeentelijke gebouwen, monumenten en dorpshuizen vastgesteld voor de jaren 2025-2034.  Met de nieuwe MJOP voldoet de gemeente Aa en Hunze aan de wettelijke regels volgens het BBV.  De eindstanden per 31-12-2024 zijn meegenomen in het nieuwe MJOP.

Groen

Basisgegevens/uitgangspunten

Gemeente Aa en Hunze heeft een divers en omvangrijk areaal aan openbaar groen. Als beheerder van de openbare ruimte hebben wij invloed op het beheer van bermen, sloten, bomen, groenstroken en beplantingen. Het grootste deel van het groenonderhoud in de kernen wordt uitgevoerd door de kernteams, onder begeleiding van voormannen, als onderdeel van de gemeentelijke buitendienst. Het onderhoud van de bomen en de watergangen buiten de bebouwde kom wordt uitbesteed.

A. Het beleidskader

Het gemeentelijke groenbeleid is gericht op duurzaam beheer en onderhoud van het openbaar groen, met oog voor gebruikswaarde, biodiversiteit en leefbaarheid. De uitvoering vindt plaats op basis van beleidsmatige kaders, wettelijke verplichtingen en bestekken op basis van gegevens in het groenbeheersysteem Obsurv. Bij het opstellen van nieuwe onderhoudscontracten wordt aandacht gegeven aan het werken volgens de gedragscode soortenbescherming voor gemeenten.

De bomen in gemeentelijk eigendom worden planmatig en structureel onderhouden. De gemeente is daarvoor verdeeld in drie beheereenheden, waarbij ieder jaar een ander gebied aan de beurt is. Hiermee wordt invulling gegeven aan de wettelijke zorgplicht en het plan draagt bij aan de veiligheid, vitaliteit en duurzaamheid van het bomenbestand. Het onderhoud aan monumentale bomen wordt uitbesteed aan de Bomenwacht.

De afgelopen jaren is ervaring opgedaan met ecologisch bermbeheer. In 2025 is een nieuw bermbeheerplan door de raad vastgesteld, waarbij er voor is gekozen om het huidige beheer voort te zetten.

Het speerpunt biodiversiteit is onderdeel van de Duurzaamheidsvisie. Hier wordt uitvoering gegeven aan de ambitie om biodiversiteit in de gemeente te vergroten, bijvoorbeeld door het natuurlijk en klimaatadaptief inrichten van de gronden rondom gemeentelijk vastgoed en het stimuleren van natuurinclusieve maatregelen bij woningbouw. Ook wordt gewerkt aan het Soortenmanagementplan om beschermde soorten te behouden, terwijl de isolatieopgave voor inwoners, bedrijven en gemeente wordt vereenvoudigd.

In 2025 is een start gemaakt met het opstellen van natuurwaardenkaarten in het kader van de Basiskwaliteit Natuur. De kaarten geven inzicht in maatregelen die grondeigenaren, inwoners en gemeente kunnen nemen om algemene soorten te behouden.

B. Uit het beleidskader voortvloeiende consequenties

Bij de vaststelling van het ecologisch bermbeheerplan is gekozen voor scenario 0 - huidig beheer. Het doel van dit scenario is het handhaven van de huidige beheermaatregelen. Dit betekent klepelen met incidentele toepassing van ecologisch beheer op specifieke locaties. Het beheer is gericht op het behoud van verkeersveiligheid en basisonderhoud van de bermen. Het heeft beperkte meerwaarde voor biodiversiteit.

C. De vertaling van de financiële consequenties in de begroting

De financiële gevolgen van het gekozen beheerscenario (scenario 0 - huidig beheer) van het ecologisch bermbeheerplan worden verwerkt in de begroting van 2026.

De uitvoeringsagenda van de Duurzaamheidsvisie wordt in 2026 aan het college voorgelegd. Financiële gevolgen worden in de begroting 2027 verwerkt.

Voor het Soortenmanagementplan is reeds budget beschikbaar gesteld.

D. Voortgang

Het bermbeheer wordt de komende jaren voortgezet volgens de huidige beheermethode. Hiermee wordt beperkte ecologische meerwaarde bereikt. Het groenbeheersysteem Obsurv wordt de komende periode bijgewerkt, waardoor de data steeds verder op orde komt.

We gaan als gemeente door met duurzame oplossingen om de biodiversiteit in onze gemeente te vergroten.